Çocukluğumdan beri video oyunu oynuyorum—aslında 2 ya da 3 yaşlarında başladığımı söyleyebilirim. 90’larda, bilgisayarlar yaygınlaşırken ve neredeyse her evde bir tane varken, bizde de vardı. Babamın satın aldığı bir oyunu oynayışını izlediğimi hâlâ hatırlıyorum; büyülenmiştim. Bir ekranda bu kadar hareket, renk ve etkileşim görmek bana büyülü gelmişti. Çok geçmeden bilgisayarı kendim kullanmayı öğrendim ve 4-5 yaşına geldiğimde epey ustalaşmıştım.
Yıllar sonra, hastalandıktan sonra, bu tutkumun aslında ne kadar önemli olduğunu fark ettim. İlk başta oyunları yalnızca kendimi oyalamak, hastalıkla gelen depresif duygulardan kaçmak için oynuyordum. Ama sonra beklenmedik bir şey fark ettim: oyun oynamak yalnızca bir kaçış değildi—iyileşmeme yardım ediyordu.
- El–göz koordinasyonu: Bilgisayar oyunları beni hızlı tepki vermeye, bilgiyi çabuk işlemeye ve hassas hareket etmeye zorladı. Gözlerimin hareketleri anında yakalaması, ellerimin de onları izlemesi gerekiyordu. Bu, reflekslerimi ve koordinasyonumu keskin tuttu.
- İnce motor beceriler: Nintendo’mda oynamak küçük kas gruplarımı çalıştırdı; ellerimi ve parmaklarımı ilk başta fark etmediğim şekillerde güçlendirdi.
- VR terapisi: Bir VR başlığı aldığımda yepyeni bir dünya açıldı. Bazı uygulamalar denge ve koordinasyonum için özellikle iyiydi. Elbette VR’ı fazla uzun süre takmak gözlerimi yoruyordu ama kontrollü seanslarda eğlence kılığına girmiş bir egzersiz gibiydi.
Bana En Çok Yardımcı Olan Oyunlar
Farklı oyun türleri bana farklı şekillerde destek oldu. Her platform bedenimi ve beynimi kendine özgü biçimde zorladı ve zamanla gerçek ilerlemeler görebiliyordum.
Nintendo & EA Sports
Nintendo’da spor oyunları oynamak—tenis, bowling ya da futbol gibi—denge ve koordinasyonum için bir kırılma noktasıydı. Bu oyunların birçoğu ayakta oynandığı için hareket etmek, ağırlık kaydırmak ve hızla ayar yapmak zorundaydım; bu da zamanla dengemi geliştirdi. Bir topu yakalamak ya da bir vuruşu karşılamak, el–göz koordinasyonu için özellikle güçlüydü.
Evde televizyona bağlamadan oynadığımda bile Nintendo oyunları ince motor kontrolümü çalıştırıyordu. Kontroller çok hassas; bir karakteri hareket ettirmek, bir topu kovalamak ya da doğru nişan almak için bile ince ayarlar gerektiriyor. Başta, yaklaşık bir buçuk yıl önce, çok zorlanıyordum. Ama yavaş yavaş ellerim uyum sağladı; daha hızlı, daha akıcı oldum ve oyunları kazanmaya bile başladım.
PC Oyunları – Diablo
Bilgisayarda favorim Diablo. Görsel olarak yoğun; sayısız hareketli yaratık ve hızlı aksiyon var. İlk başta bunaltıcıydı—bir anda olup biten bu kadar şey gözlerimi yoruyordu. Ama küçük dozlarda, bu beni görsel hıza ve karmaşıklığa uyum sağlamaya alıştırdı. Gözlerimi dinlendirmek için her 20 dakikada bir mola verirdim; bu çok önemli.
Fareyi kullanmak başka bir zorluktu. İmleci kontrol etmek ve hareketleri koordine etmek başta çaba istiyordu ama zamanla hem hassasiyetimi hem tepki hızımı geliştirdi. Ara sıra, yeni beyin yollarını uyarmak için baskın olmayan elimle de pratik yaptım.
VR – FitXR
VR’da FitXR’ı keşfettim: boks, squat, yana eğilmeler, dans ve HIIT seansları olan bir spor uygulaması. En çok boksu sevdim—yoğun el koordinasyonu ve refleks istiyordu. Başta en kolay seviye bile imkânsız geliyordu. Ama zaman ve pratikle geliştim ve yavaş yavaş daha zor seviyelere çıktım. Daha zorlu hale getirmek için kollarıma 0,5 kg ağırlık bile taktım; bu, koordinasyonu çalıştırırken kaslarımı da güçlendirdi.
Mobil Oyunlar
Basit mobil oyunlar da yardımcı oldu. Örneğin Cookie Clickers, parmak hızı ve el becerisi için şaşırtıcı derecede etkiliydi. Aptalca görünebilir ama tekrarlayan dokunuşlar gerçekten el kaslarımı çalıştırdı.
Bilişsel Eğitim Uygulamaları
Cognifit adında bir beyin eğitimi uygulaması da kullanıyorum. Reklam değil—kendim keşfettim ve çok yararlı buldum. El–göz koordinasyonu, refleks hızı, bellek ve bilişsel esneklik için oyunlar içeriyor. Her oyunun sonunda bir skor veriliyor ve zaman içindeki ilerlememi görmek motive edici.
Yolculuğumu Çevrimiçi Paylaşmak
Kendimi daha da motive etmek için yayın yapmaya da başladım. Hem bir Twitch hem bir Kick kanalı açtım; ara sıra canlı yayına geçip ilerlememi paylaşıyor, nasıl geliştiğimi takip ediyordum.
Profesyonel bir yayıncı olmakla ilgili değildi—küçük zaferleri kutlayabileceğim, kendime hesap verebileceğim ve belki kendi zorluklarından geçen birine ilham verebileceğim bir alan yaratmakla ilgiliydi.
Bir süredir yayın yapmıyorum ama bir gün geri dönmeyi umuyorum. Benim için mesele yalnızca oynamak değil—iyileşmenin eğlenceli, yaratıcı ve hatta başkalarıyla paylaşabileceğin bir şey olabileceğini göstermek
Son Düşünceler
Kısaca, toparlanmanın sıkıcı olmak zorunda olmadığını öğrendim. Oyun sevgim sayesinde iyileşmeyi oyuncu ve motive edici bir şeye dönüştürebildim. Benim için video oyunları eğlenceden fazlası oldu—bir terapi biçimi oldular. Ve bu yüzden kendi iyileşme yolculuğundaki herkesi, onları daha da güçlendirebilecek eğlenceli bir şey bulmaya teşvik ediyorum. Toparlanma da neşeli olabilir.
GPT’nin yardımıyla topladığım bazı araştırma verilerini paylaşacağım.
Video Oyunlarının Ataxia Rehabilitasyonundaki Rolü: Bilimsel Araştırmadan Kanıtlar
Son yıllarda araştırmacılar, video oyunlarının, exergames’in ve sanal gerçekliğin tamamlayıcı rehabilitasyon araçları olarak potansiyelini incelemişlerdir.
Koordinasyonu ve Motor İşlevi İyileştirmek
Ilg ve ark. (2012), “video oyununa dayalı koordinatif eğitimin, dejeneratif ataxia’lı çocuklarda ataxia’yı iyileştirdiğini” gösterdi (Neurology). Benzer şekilde Synofzik ve ark. (2013), “video oyununa dayalı koordinatif eğitimin ileri, çok sistemli erken başlangıçlı ataxia’yı iyileştirebileceğini” bildirerek, göreve özgü, oyuncu müdahalelerin yararlarını vurguladı.
Denge ve Yürüyüş Üzerindeki Etkiler
Oyun temelli rehabilitasyon dengeyi de hedefler. Wang ve ark. (2018) randomize kontrollü bir pilot çalışma yürüttü ve “spinocerebellar ataxia tip 3’ü olan bireylerde oyun temelli eğitimin SARA skorlarını anlamlı ölçüde düşürdüğünü ve yürüyüş/duruş alt skorlarını iyileştirdiğini” sonuçlandırdı (Scientific Reports).
Schatton ve ark. (2017), “bireyselleştirilmiş exergame eğitiminin ileri dejeneratif spinocerebellar ataxia’da postural kontrolü iyileştirdiğini” buldu (Parkinsonism Related Disorders). Aynı şekilde Bonanno ve ark. (2024), CAREN sistemini kullanan bir pilot çalışmada “serebellar ataxia’lı hastaların yürüyüş ve dengeye odaklanan immersif VR ortamlarından yararlanabileceğini” gözlemledi (Frontiers in Bioengineering and Biotechnology).
Bilişsel ve Üst Ekstremite Yararları
Exergames yalnızca bacakları ve gövdeyi çalıştırmaz. Bonnechère ve ark. (2018), “Kinect kullanan ciddi oyunların, Friedreich’s ataxia’sı olan hastalarda geçerli, otomatik işlevsel üst ekstremite değerlendirmesi sağladığını” bildirdi (Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation). Bu, oyun temelli sistemlerin hem terapötik hem de değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini gösterir.
Motivasyon ve Tedaviye Bağlılık
Çalışmalarda tekrarlayan bir tema hasta motivasyonudur. Ayvat ve ark. (2022)’nin gösterdiği gibi, “8 haftalık bir exergame eğitim programı postural kontrolü iyileştirdi ve geleneksel fizyoterapiye kıyasla bağlılığı artırdı” (The Cerebellum). Bu tür müdahalelerin oyunlaştırılmış yapısı, uzun vadeli rehabilitasyonda sıklıkla zor olan bağlılığı sürdürür.
VR Yaklaşımlarının Uygulanabilirliği
Santos ve ark. (2017), SCA’lı yetişkinlerde VR tabanlı denge rehabilitasyonunu değerlendirdi ve “uygulanabilir ve iyi tolere edildiği” sonucuna vardı (Hearing, Balance and Communication). Bu da yeni teknolojilerin geleneksel terapiyi tamamlayabileceği fikrini daha da destekler.
Daha Geniş Perspektifler
Lacorte ve ark. (2020) gibi derlemeler daha geniş potansiyeli vurguladı: “yeni mobil ve oyun teknolojileri, nörodejeneratif bozukluklarda rehabilitasyon, tanı ve klinik pratik için umut vaat ediyor” (PMC). Benzer şekilde Milne ve ark. (2020), RCT protokollerinde ev tabanlı fizyoterapi ve teknoloji destekli eğitimin uzun vadeli terapiye erişimi genişletebileceğini ortaya koydu (BMJ Open).
Kaynaklar
- Ilg, W., et al. (2012). Video game-based coordinative training improves ataxia in children with degenerative ataxia. Neurology, 79(20), 2056–2060.
👉 PubMed Bağlantısı - Wang, R.-Y., et al. (2018). A randomized controlled pilot trial of game-based training in individuals with spinocerebellar ataxia type 3. Scientific Reports, 8, 7816.
👉 DOI Bağlantısı - Schatton, C., et al. (2017). Individualized exergame training improves postural control in advanced degenerative spinocerebellar ataxia: A rater-blinded, intra-individually controlled trial. Parkinsonism & Related Disorders, 39, 80–84.
👉 ScienceDirect Bağlantısı - Lacorte, E., et al. (2020). The Use of New Mobile and Gaming Technologies for Rehabilitation, Diagnosis, and Clinical Practice.
👉 PMC Bağlantısı - Ayvat, E., et al. (2022). The Effects of Exergame on Postural Control in Individuals with Ataxia. The Cerebellum.
👉 Springer Bağlantısı - Bonanno, M., et al. (2024). Might patients with cerebellar ataxia benefit from the Computer Assisted Rehabilitation ENvironment (CAREN)? A pilot study focusing on gait and balance. Frontiers in Bioengineering and Biotechnology, 12:1385280.
👉 Frontiers Bağlantısı - Bonnechère, B., et al. (2018). Automated functional upper limb evaluation of patients with Friedreich ataxia using serious games. Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation, 15:87.
👉 JNER Bağlantısı - Synofzik, M., Schatton, C., Giese, M., Schöls, L., Ilg, W. (2013). Videogame-based coordinative training can improve advanced multisystemic early-onset ataxia. Journal of Neurology, 260(10), 2656–2658.
👉 Springer Bağlantısı - Santos, G., et al. (2017). Feasibility of virtual reality-based balance rehabilitation in adults with spinocerebellar ataxia: a prospective observational study. Hearing, Balance and Communication, 15(4), 244–251.
- Milne, S. C., et al. (2020). Rehabilitation for ataxia study: Protocol for a randomised controlled trial. BMJ Open, 10(12):e040230.
👉 BMJ Bağlantısı
Yorumlar · 0
0 comments